تبلیغات
ائله بئله - مطالب دوشونجه
ائله بئله
صفحه نخست       پست الکترونیک          تماس با ما              ATOM            طراح قالب
گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من

Dil və yalnıq

       Yalnıq dilin yiyəliyində deyil, dil yalnığın qapsamında olmalıdır; Buna inanırıqsa, evrənimizi açıqlamaq üçün, həm də beynimizdə- bəlləyimizdə olanları qayıtlayalım deyə öncə dil ötəkimizi(dil tariximizi) iyicə qavrayıb, gərəksinimiz (ehtiyacımız) olan kökənləri dil ötəkimizin köksündən çıxarmalı və dili bir nəsnə kimi istək və etkimiz altına keçirməmiz gərək.

       Əlbəttə ki, dili gəlişdirib varsıllaşdırmaq, degiləri uydurmaqla, copiyalamaqla olanaqsızdır, çünkü altyapısı olmayan hərhanki bir tikinti çöküb uçmaqla sonuclanar. Heç quşqusuz, dil kimi çox böyük və özgün bir bina isə, olduqca sərt, ötkəm və qapsamlı qoşullar üzərində tikilməlidir.

       Dil, ötəksəl, dəyişkən, araşdırılacaq və incələnəcək  bir olqudur. “Gamu dil”(umumi dil) toplum üyələrinin arasında ortaq dil olub, kütlə arasında ilişki yaratmaq, habelə gənəl və güncəl gərəksinimləri qarşılasın deyə işlənir.  Hərkimsənin qolayca başa düşdüyü “gamu dil” daralanlı və qolayanlaşılır olduğuna baxmayaraq, həm də anlam və dildəm açısından azdiqqətli oldusuna rəğmən, bilim, fənn, uzluq(hünər), qoşuq, görksöz(ədəbiyyat) və bögüş(fəlsəfə) dilinin təməl və qaynağı sayılır.

      “Gamu dil”, dilin yüksək dallarının qaynağı olsa bilə, əlbəttə ki, bu dalların dil gərəksinimlərini gedərməkdə incarsız qalar. Bu üzdən də, hər dil öz gərəksinimlərini doyurmaq üçün zaman-zaman yenidegilər ürətməli ya da onları başqa dillərdən almalıdır.

       Başqa dillərdən alınan degilərin və deyimlərin kökən dilin qoşulları ilə bir çox yerdə uyuşmayacağı olduqca doğal və gözlənilirdir. Bu üzdən istisna`lar və uyuşmazlıqlar üzərində dayanıb uzun-uzadı söz açıb  tartışmalar, qurultay qurmalar və kağızlar qaralamalar bəlkə də boş yerə özünü yormaqdır. Alınma degiləri qurallaşdırmaq yerinə təməl dili araşdırıb, incələmək, və dilin öz kökənləri əsasında yenidegilər törədib- çağımıza uyğun bir şəkildə-  qullanım axımına sunmaq çox daha ağıllıca gözükmürmü?

       Türkcəmizdə saya- hasaba gəlməyən, günü- gündən artış göstərən alınma degilər vardır. Alınma degilərin yüzdəsinin artması, dilin incarsızlaşımı, başqalaşımı, özgələşımı və bənzəşimi deməkdir; və nə yazıq ki, bizim dilimiz bu bəlaya tutulmuş durumdadır.

       Öyrənilməyib öyrədilməyən, rəsmi olaraq işlək olmayan, ilətişim çağında qapalı qalan, öz- özündən uzaqlaşan, öz- özünə ğəribləşən, canüstə düşən bu dilin can damarlarına həyat suyu gərəkdir.

       Dilimiz həm ötəksəldir, həm varsıldır, həm çıxarlı. Həm də içərikli, bəlli və ötkəm dil qurallarına yiyədir. Bu doğal verginin bilquvvə yetənək və çıxarını fe`lə gətirmək dil yiyələrinə və dil uzmanlarına düşər.

       Alınma degilərin ən azından bir  sürüsünün eşanlamlarını dilimizin kökündən tapıb çıxarmaq daha qullanışlı olmazmı?

 





نوع مطلب : دوشونجه، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
          
پنجشنبه 19 آبان 1390


آذیورددا حاضیرلانمیشدیر

http://azyurd.com/news.php?extend.245

بیرینجی بؤلوم: توپلوموموز و توپلومداکی هر شئی پوزولموشدور.
بونجا د‌ییشیک‌لیک‌لر قارشی‌سیندا اینسان‌‌لار یالنیزجا حرکت‌سیز موشاهیده‌چی دئییل، عینی زاماندا د‌ییشیک‌لیک‌لرین اوره‌تیمینده (تولیدینده) یاردیمجی ائلئمان‌‌لاردیرلار. بو، پوزولموشلوق (فاسدلیک) دئییل، دینامیزم‌دیر. توپلوم‌لاردا گلیشمه‌ و گئریلمه‌نین ائلئمان‌لارینی قاوراماغا باشلاییریق. یالنیز توپلومسال یئنی‌لنمه بوتونلوک‌له فردلره باغلی‌دیر، فردلرین ایسه، گونوموزده چئشیدلی سورون‌لاری (پروبلئم‌لری) واردیر. توپلوم یئنی‌لنمه‌یی باجارماق ایسته‌سه، قابیلیت‌لی اینسان‌لار اوچون اویغون بیر آتموسفئر، موناسیب قوشول‌لار یاراتمالی‌دیر. عینی زاماندا توپلوم، یئنی‌لنمه یئته‌نه‌یینه صاحیب اولان اینسان‌لاری یئتیشدیرمک مجبوریتینده‌دیر. گنج قالمانین أسنک‌لیینی(انعطاف‌لی‌لیغینی) و اؤیرنمک‌ـ‌گلیشمک یئته‌نه‌یینی قورودوغوموزدا یئنی‌لنمه گئدیشی دوام ائده‌جکدیر.

19ـ‌جو یوزایللییین تانینمیش آکتیورلاریندان ای.آ. سوتئرن (E.A.Sothern)، کیچیک بیر اوشاغین اؤزوندن داها بؤیوک اوشاق‌لارین آراسیندا اویناماق اوچون قاتیلماق ایسته‌ییشینه شاهید اولور. اوشاق، آرالارینا اونو قبول ائتمزلر دئیه دوشونور. او بیری اوشاق‌لار ائولرینه دؤنمه‌یه باشلادیقلاریندا، "سوتئرن" (Sothern) نشئه‌ ایله، "هئی، پرده‌نین آرخاسینا ساخلاناق، بیزی گؤرمه‌سینلر!" دئیینجه، آرخاداشی کدرلی بیر شکیلده، "گؤروب هیچ سایماسالار نئجه ؟ " دئیه‌ر. هر سوسیال تشکیلاتین دیققته آلماسی گرکن بیر ایلکه (اصل) واردیر. توپلوملارین و گروپ‌لارین یئنی‌لنمه‌سی انسانلارین بو ایشی جیددی توتمالاریندان آسیلی دیر. معاصرتوپلومدا، فردی دایاندیران عنصرلر ایله مبارزه ائتمه‌دیییمیز سوره‌جه، توپلوملاری و فردلری یئنی‌لندیرن یارادیجی قیغیلجیمی ایتیره‌ریک. اوره‌دیجی (تولید ائله‌ین)، یئنی‌لیکچی و اؤزونو یئنی‌له‌یه‌ بیلن فردلری تشویق ائتمه‌دیکجه، دونیاداکی أن ایی سوسیال تدبیرلری ده آلساق، بیزه یارارلی اولمایاجاقدیر. سونوج بو کی، بیر سیرا ده‌یرلره لازیمی قدر اؤنه‌م وئرمه‌یینجه نه اؤزوموزو، نه توپلومو و نه ده پرابلئم‌لرله دولو بیر دونیایی یئنی‌له‌یه‌ بیله‌ریک. بویومه، چورومه و یئنی‌لنمه داواملی یئنی‌له‌نن سیستم "چورومه‌یه قارشی اولان ، اؤزونو سوره‌کلی یئنیله‌ین بیر توپلومو دوشونک. بو توپلوم نه‌یه بئنزیه‌جکدیر؟ توپلوما بو باغیشیقلیلیغی (مصونیت) قازاندیران ائلئمئنت‌لر نه‌لر اولاجاق؟ "ائله بیر توپلومون تک اؤزل‌لییی اوزون عؤمورلولوک اولسایدی، بوتون سعی‌لریمیز سون درجه اولومسوز اولاردی. یئنی‌لنمه‌نین سیررینی کشف ائتمیش اولان بیر توپلوم ایسه، بیر آندا داها ماراقلی و جانلی بیر توپلوم حالینا گله بیلر. داواملی یئنی‌لنه ‌بیلمک، کیشی‌لییین(شخصیتین) گلیشمه‌سینی تأمین ائده‌جک شرط‌لره باغلی اولدوغونا گؤره، بئله بیر توپلوم آزاد انسانین دا یارادیجی‌سی اولار. آپاریلان دقتلی آراشدیرمالار سونوندا، اویغارلیق‌لارین (تمدن‌لرین) یوکسه‌لیش و ییخیلیش‌لارینی آچیقلاماغا چالیشان مشهور و علمی تئوری‌لرین دوغرو اولمادیغی گؤرولموشدور. أله آلینماسی لازیم اولان، یالنیزجا توپلوم‌لارین جانلی‌لیغی اولماییب،تشکیلات‌لارین و فرد‌لرین ده جانلی‌لیغی دیر. بونلارین هامیسی بیر بیرینه باغلی دیر. بیر حکومت مسئولو ، کؤهنه نؤوعدن بیر دؤولت قورولوشوندان سؤز ائدرکن بئله دئییردی: "دؤولت قورولوشو خالقین دیققتی‌نی چوخ چکمیر و سس‌سیز- صداسیز بیر شکیلده یوخویا دالیر. مدیرلیقدا بیر ده‌ییشیک‌لیک اولدوغوندا، دوزه‌نسیز (نیظام‌سیز) بیر شکیلده حرکته کئچیر. فقط هئچ اویانماییر."هر ایش‌آدامی بعضی فیرمالارین هشدار وضعیتده اولدوغونو بیلر. هر اونیوئرسیته رئیسی بعضی آکادئمیک حیصصه‌لرین فوق‌العاده بیر جانلی‌لیق ایچینده اولدوغونو و بعضی‌لری‌نین ده چورومکده اولماغی‌نین فرقینده‌دیر. بونلار، بشری قوروم‌لارین یوکسه‌لیش و ییخیلیش‌لاریندا رول اوینایان فاکتورلاردیر. روما امپراتورلوغونون چؤکوشو، قدیم بیر عایله ورشکسته‌لییین سوروندورولمه‌سی و بیر دؤولت قورولوشونون اؤز کیرتاسییه‌جی‌لییی ایچینده یاواش- یاواش بوغولماسی کیمی اولای‌لار آراسیندا تخمین ائدیله‌ندن چوخ داها چوخ بنزرلیک واردیر. گروپ و یا توپلوم یاشلاندیغیندا ایسه، جانلی‌لیق ایته‌ر، انعطافلی‌لیق یئرینی قاتی‌لیغا بوراخار. عینی شکیلده اوشاق دا یئنی تجروبه‌لر قازانماغا آچیق اولمانین بیر سیمگه‌سی (سیمبولو)‌ دیر. هر هانکی بیر شئیی سیناماق اوچون ایسته‌کلی، قورخوسوز، صبیرسیز، ماراقلی، آچیق و أن اؤنملی‌سی بعضی قالیب‌لاشمیش آلیشقانلیق‌لار و توتوملارا مانعه قویولمایان بیر وضعیتده دیر. بونو ائتمه‌دییی تقدیرده ایسه، دائم اوشاق قالاجاق و اطرافدان گله‌جک تپکی‌لری قارشیلامادا تمامیله عاجز دورومدا اولاجاقدیر. بوتون بو دئدیک‌لریمیزین سونوندا، نه شکیلده گنج قالماق اولار مؤوضوعسو قارشیمیزا چیخماقدادیر. آنجاق بو وار کی، گنج‌لیک، تویلوغو(خاملیغی، یئتیشمه‌میش‌لیی) ایفاده ائدر. هرکس گنج اولماغی ایستر آما هیچ کیمسه توی(نارس) اولماق ایستمز. لاکین بو ایکیسی ده بیر- بیرینه محکم باغلیدیر. گنج قالماغا چابالایان بیر چوخ انسان بونو بیلیر. گله‌جکده توپلوم و فرد‌لرین باشلانغیجداکی انعطافلی‌لیق و اویقونلاشما قابلیتی آزالدان یئتکین‌لشمه فاکتورلاری دیر. یئتکین‌لشمه پروسئسی آمئریکا-داکی قاباقجیل بیرلیک‌لرین انرژی‌سینی و ماجراجی نیجه لییینی(کیفیتی‌نی) آزالتماقلا بیرلیکده، اونلاری یاشاماغا ایسته‌کلی، داها انتظاملی و بعضی اؤنملی نوقطه‌لرده ده داها گوجلو قیلمیشدیر. قیساجاسی، یئته‌نک‌لریمیزین سینیرلاندیریلماسی و اویقونلاشماسی گوجلشدیرمه‌سینه باخمایاراق، اولقونلاشدیرما پروسئسینی دایاندیرماق ایستمه‌ریک. بو نوقطه‌ده بو سؤالی سوروشا بیله‌ریک: "ائله ایسه، بیر فردین (و یا بیر گروپون یادا توپلومون) قاتیلاشمادا و یا یاشلانمادا یارانماسینا امکان یوخ مودور؟ یاپیلاجاق اولان، بو ایکیسی آراسینداکی فرقلی‌لییی بیله‌رک یاشلی‌لیغین اؤنونه کئچمک دئیلدیر می ؟ "هر فردین، گروپون ویا توپلومون یئتکین‌لشمه‌سی گره‌کیر. آنجاق، بو یئتکین‌لشمه‌نین نه شکیلده گئرچکلشه‌جه‌یی اؤنملی دیر. سوره‌کلی یئنی‌له‌نن توپلومدا یئتیشکین‌لشن عنصر، سوره‌کلی اولاراق یئنی اختراع‌لارا، یئنی‌لمه‌یه و یئنی‌دن دوغوشا امکان یارادان بیر سیستئم ویا چئوره‌دیر. بؤیومه و چورومه‌یله باغلی دوشونجه‌لریمیزده، تک بیر حیوانین و یا بیتکی‌نین یاشامینی اساس آلیریق. فیده چیچک آچماق و اؤلوم..." بیر دفعه آچان چیچک اؤلومه محکوم دور." بعضی شئیلر دوغماقدا، بعضی‌لری انکشاف ائتمکده و بعضی شئی‌لر ده اؤلمکده‌دیر. یاشاماغا دوام ائدن ایسه سیستئم‌ دیر."معاینه ائدیله‌بیلن مؤوجود خسته‌لیک‌لرله ایشه باشلاییب، هله بیلمه‌دییمیز خسته‌لیک‌لری آراشدیراراق، داواملی اولاراق اؤزونو یئنی‌له‌یه‌جک بیر سیستئمیی نه شکیلده قورا بیله‌ریک؟" بیرآز کؤهنه، بیرآز یئنی بویومه، چورومه و یئنی‌لنمه پروسئسینی معاصر معنادا أله آلارکن دواملی‌لیغی و بشری قوروم‌لارین(تشکیلات‌لارین) ده‌ییشیمینه عینی آغیرلیغی وئرمه‌میزلازیم‌دیر. بیر چوخ‌لاری‌نین ایناندیغی کیمی، ده‌ییشیم بیلینجی(شعورو) یالنیز 20نجی یوزایلین شاهید اولدوغو ده‌ییشمه کئچیردییینی ادعا ائده‌بیلمز. آمئریکالی‌لارین بؤیوک بیر اکثریتی ده‌ییشیمی رومانتیک و بیلینج‌سیز بیر گؤزله ایزله‌مکده دیر. نئجه‌لییینه(کیفیتینه) دیققت ائتمه‌دن هر ده‌ییشیمین ایی اولدوغونا اینانمیشدیرلار. "بو ده‌ییشیم چیلغین بیر حال آلیب. بو بؤیومه، بوتون ده‌یرلری ییخان بیر کانسئردیر(سرطان دیر). " یئنی‌لنمه عینی زاماندا ده‌ییشمه نتیجه‌لرینی آماج‌لاریمیزلا عینی استقامته گتیرمه پروسئسی دیر. آتالاریمیز اوتوموبیلی ایجاد ائتدیکلرینده، ترافیک قورال‌لارینی(قایدالارینی) دا قویدولار. بونلارین هر ایکیسی ده یئنی‌لنمه‌نین مرحله‌لری دیر. بو بیزی آرنولد توینبی(Arnold Toynbee) طرفیندن أن گئنیش شکیلده تعیین اولونموش بیر قاوراما(آنلاییشا) آپارار. "اویغارلاشما، بیر دوروم(وضیعت)، بیر یولجولوق و یا بیر لیمان دئییل، بیر یول‌آلیش دیر." گلیشمه(و داواملی‌لیق ایله ده‌ییشمه آراسینداکی مورککب علاقه‌یه)وئریلن اهمیت اوزوندن لیبئرالیزم و محافظه‌کارلیق کیمی دَبدَن دوشموش گؤروش‌لرین ده‌یرلری آزالمیشدیر. پئتئر دروچکئر(Peter Druçker)"-ین ده ایفاده ائتدیی کیمی ده‌ییشمه‌نین سارستیغی یئنی ده‌ییشیک‌لیکلر داواملی تهدید آلتیندا اولان بیر دونیادا قورونمانین تک یولو یئنی‌لیک‌لری سوردورمکدیر. ثابت‌لیک آنجاق دواملی ده‌ییشمه‌ ایله ساغلانابیلر.

John W. GARDNER






نوع مطلب : دوشونجه، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
          
سه شنبه 10 خرداد 1390


هئچ ده آسان سوال دئییل، اونلاری بیرلشدیرمک ایسه چوخ اذیت طلب ائدیر- اولدوقجا مورکب ایش دیر. بونا باخمایاراق، رئال منطیقی اساسلار اولمادان جهدلر بو گون ده ائدیلیر.گؤزه گؤرونمز ضدیت­لر ندن عیبارت دیر؟ اونلاری حل ائتمک مومکوندورمو؟


ادامه مطلب


نوع مطلب : دوشونجه، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
          
یکشنبه 22 اسفند 1389

اؤزگورلویو قوللوغا داش چاتلاسا دا ساتمام!

عدالت و اؤزگورلوک بوتون انسانلارین هر زامان  تمل و ائورنسل آراییشی دیر. آنجاق ایکیسی نین ده وارلیغی، انسانلاری ایکی قانادلی قوش کیمی آماج و اؤزلم­لرینه یئتیره بیلیر.



ادامه مطلب


نوع مطلب : دوشونجه، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
          
شنبه 14 اسفند 1389

 سایقی دَیر عزیز دوستوم «زهرا نعیمی»زحمت چکیب، منت قویوب بوینوما و منبم بو یازیمی ائدیت ائله ییب، چوخ سهمان و اولوملو بیر شکیلده منه گؤنده -ریبلر. تشکورلریمی بیلدیریب، گؤزله نیلمز بو محبتلرینی درین درین حؤرمتله قارشلاییرام.

      • چاغیمیز و بیلینمز گله‌جک

یازار: محمدعلی اسلامی ندوشن

چئویرمن: سوسن نواده رضی

 

اییرمی بیرینجی یوزایل تصمیم توتماق عصری و آلت اوست ائدن عصردیر. لاکن بیلیمدن اوز چئویرمک عصری دئییلدیر، چونکو بو طبیعته آیغیری(ضد) گلر. بیلیم اؤزو، انسانین انسان اولدوغونون سیمگه­سیدیر(سنبل). انسان بیرگون بیلیمه اولان ماراغینی ایتیرسه، انسانلیقدان چیخمیشدیر دئمکدیر. دیگر طرفدن ایسه، بیلیم اویغارلیق­لا مهار اولماسا، «نفس»له یعنی کئچمیش عالیم­لرین انسانی همیشه اونا قارشی اویاردیغی «خراب ائدیجی عنصر»لا وصلتده بولونار.

یئنی یوزایلین نئجه عصر اولدوغونو کیمسه سئزه بیلمز. آنجاق کسین اولان بودور کی، دنیا مین ایل‌لر بویونجا سوردویو دَوَه سایاغی آستا آستا گئدیشینی بو یوز ایلده سوردورمه‌یه­جکدیر. انسان ذکاسی بیر داها یولو تاپیب، بوتون مانع‌لره اوستون گله‌جک دئسه‌ک، اییمسه‌رلیک(خوش بینی) اولار. اما دوغروسو، بو ذکادان اوشونمک گره‌کیر. اولا بیلسین کی بو ذکا مغرورلاشیب، آیاغینی کیلیمیندن آرتیق اوزالتماق ایسته‌یه، یاخود میداندا تک باشینا چاپیب، ایندیه­‌دک اونونلا اورتاقلیق ائدن قوجامان عاغیلی بئینیندن قووماق ایسته‌یه و...

بئله گؤرونور کی، گونوموزده دنیا دؤرد سورویا کسین جواب وئره بیلمه‌سه، گله‌­جک مبهم اولاجاقدیر:

1) جمعیت

2) یاشام چئوره‌سی

3) اجتماعی دنگه(تعادل)

4) انسان حاق‌لاری

1) جمعیت: جمعیتین بؤیوک بیر سرعت­له آرتماسی بوتون دنیانین فکرینی اوغراشدیرماقدادیر. آنجاق بو سورونا نئجه قارشی قویماق گره‌کیر؟ اوره­تیمی(تولید) قات قات آرتان طبیعتی اؤنله‌مه­یه اولاغان اوستو بیر اؤنلم کشف اولماسا، یئر کوره‌سی بونجا انسانی اؤزونه سیغدیرا بیلمه‌یه‌جکدیر. قیدانین یئتینمه­مه­سیندن علاوه، توپلوم و مدنیتده بوراخدیغی منفی تأثیرلرله ده قارشی قارشی­یا گله­جه­ییک؛ ساغلامسیزلیق، آنارشی، امنیت‌سیزلیک و...

2) یاشام چئوره‌سی: چئوره کیرلی­لیییندن دوغان اضطراب، بشرین اونونلا قارشیلاشماقداکی عاجزلیک و باشاری­سیزلیغی آغیر دئییلدیر. گونوموزده سؤزو تئز تئز کئچسه ده، آنجاق اولوملو ایش‌لر اولدوقجا آزدیر. باطل بیر دؤور دولاشماقدادیر: بیر یاندان گلیشمیش اؤلکه­لر دورومو دوزه‌لتمک و بیرآز اولسون بئله یاشاییشلارینداکی رفاه و راحاتلیقدان اکسیلتمک ایسته­میرلر. دیگر یاندان دا، آزگلیشمیش و یوخسول اؤلکه­لر صنعت یولونو توتماقلا کوتله­نین معاشینی الده ائدینمک فکرینده‌دیرلر، جمعیتین آرتماسی دا بو ایشی قاچینماز بیر گره­کلی­لیک دورومونا گتیرمکده‌دیر. بو ایکی‌سیندن هئچ بیری­سینی دوردورماق مومکون دئییلدیر. بو اوزون پرده­سی­نین ییرتیلماسینا دا مانع اولموشدور. سورون‌لار ائله بیری بیرینه دولاشیبدیر کی، تراکم­‌لا جمعیت، جمعیت­له توکه‌تیم(مصرف)،توکه‌تیم­له صنعت و بونلارین هامیسی ایله معاش و آجگؤزلولوک دویونلنمیش و اورتالیقدان چئوره کیرلی­لییی باش قالدیرمیشدیر.

3)اجتماعی دنگه: ایییرمینجی یوزایل گلیشمک و یئته­نک‌لری(استعداد) سئچیب، تخصص‌لشمه‌نی اؤن پلانا آلدی. آنجاق سورون بوردادیر کی، یئته­نک‌لر هر زمان کوتله­نین خیری ایله بیر یؤنده اولماییرلار. بیر توپلومدا اخلاق ملاحظه‌لری ایکینجی درجه­یه یئرلشسه و هر شئیدن اؤنجه «راندمان» و وئریملی­لیک اؤنمسه­نیرسه، او زامان «اؤل یا دا اوفله» یؤنته­می یایغینلاشار و یالنیزجا بو سیاست ایچه­ریسینده قابلیتینی گؤسته‌رن­لر ایره­لی­له­یرلر. بو مکتبین قهرمانی، یئته­نه‌یی(efficiency) دلارلا باغلاشدیران آمریکا اولموشدور. کیم و هر هانکی ملیت‌دن و هر هانکی اخلاق­لا اولورسان اول؛ یالنیز و یالنیزجا وئریملی اول! بو یؤنته­م بیر یاندان گلیشمه‌یه و انکشافا سبب اولموشدور کی، البته دانیلمازدیر و بیر پارا بیلیمسل سیچراییشلار(جهش) اونا بورجلودور. لاکن دیگر یاندان بو یؤنته­مده بیلیم، اکونومی و توپلومون آلین یازیسی ایله ایلگی­له‌نن هر شئی، آغیرلیغینی «الده ائتمه‌یه» یوکله­ییر. بو ایسه چوغونلوغون دئییل، آنجاق بیر عده­نین منفعتینه یول آچیر.

بو عنعنه دب اولوبسا، یعنی یالنیزجا یئته­نه‌یه اؤنم وئریلیرسه و اخلاقی ضابطه­لر ائتگی­سیز قالیب اؤنمسیز ساییلیرسا، توپلومسال فاصله‌لر، دالیسیجا دا توپلومسال ترپنیشلر آرتاجاقدیر. بئله ایسه، توپلوم، باشی کعبینه آغیرلیق ائده‌ن بیر پیرامید دورومونا گله­جکدیر.

اکونومی ساحه­سینده ایسه، دنیا ثروت­لری نین یوزه 80 فاییزی‌نین یوزده 20 فاییزلیک آزینلیغین الینده اولماسینا، ایییرمی­ بیرینجی عصرین قاتلاناجاغینی هئچ سانماییرام؛ اؤلکه­لرین ایچه‌ری­سینده ده ائله اولاجاغینی دوشونورم. دنیا بیر تصمیم توتماغا مجبور قالاجاقدیر. یا آز چوخ «یاریم مافیا» محیطه یؤنلمه­لی، یا دا بو دوروما قاتلانماغا دوام ائتمه­لیدیر.

هئچ شبهه یوخدور کی، زنگین و گلیشمیش اؤلکه­لرین بیر چئشید اوستونلوک­لری بشری توپلومون ساغلام دنگه‌سی قارشیسیندا بیر سد اولوشدوروبدور. آنجاق بو اولایین کؤتو ائتکن‌لرینی آزالتماق اوچون بوتون گؤزلر آزگلیشمیش اولان اؤلکه­لرین صنعتی­لشدیریلمه­سینه تیکیلیبدیر. البته بو دا بیر یولودور، آنجاق هر شئی دئمک دئییلدیر. توپلومسال اؤیره­تیم‌، توپلومسال دوشونمکدن چوخ داها اؤنملی‌دیر. بوتون ایش‌لرین ایلکه‌­لره و تمل­لره سؤیکنمه‌سی گره­کیر.

بیر گوجله قارشیلاشماق اوچون گوجلو اولونمالیدیر و بو دا هر یؤنلو توپلومسال سفربرلیلییی گره­کدیرر. بیر اؤلکه­ سلطه آلتیندان چیخماسینی سؤزده دئییل عمل­ده گؤسترمه­لیدیر، چونکو «احتیاج»، «آج گؤزلولویه» یئم اولماقدادیر.

4) انسان حاق‌لاری: دنیادا هر بیر اولوملو اولای انسان حاق‌لاری‌نین گئرچک‌لشمه­سینه باغلی‌دیر. بیلدیییمیز کیمی بو حاق­لارین نه اولدوغو بیر چوخ بحث قونوسو اولموشدور. بو بحث‌لرین توپلوسوندان ایسه، ایکی عمومی باخیش چیخارماق مومکوندور:

بیرینجیسی انسان اولان هامینی ایچه‌رن حاق‌لاردیر. یعنی ایکی آیاغی اوستونده دایانان، اونو دیگر یاراتیق­لاردان باشقالاشدیران بیر پارا ایچ و دیش خصوصیت­لره مالک اولان بیریسی‌نین ذاتی حاق‌لاری‌دیر. چونکو او، قاوراییر و دویور. البته کی اونا اهانت ائتسه‌لر، راحاتسیزلاشار، وورسالار دا آغرییار هم ده اینجییه‌ر، سئوینج و قایغی دویار و هر شئیدن داها اؤنملی­سی معقول و مشروع درجه‌ده اؤزگور اولماغی سئور. بو اؤزگورلویون اولماماسی حددینی آشارسا، اونون انسانی جؤوهره‌سی، غیرانسان اولاجاق قدر آلچالار. ایکینجی نوع ایسه، انسان اویغارلیق و کولتور قاوراییشی ایله ایلگیله‌نر. یعنی بو کی، توپلوم هانکی زماندا، هانکی مکاندا و نه دورومدا یاشاماقدادیر.

 

 











نوع مطلب : دوشونجه، فارسجادان ترجومه لر، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
          
دوشنبه 18 بهمن 1389





صفحات جانبی
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی