تبلیغات
ائله بئله - مطالب تیر 1395
ائله بئله
صفحه نخست       پست الکترونیک          تماس با ما              ATOM            طراح قالب
گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من
نوام چامسکی:
ترامپ اؤلوم زنگی‌نین سسی‌دیر 
یادیمدادیر اینگیلیز فیلسوف، برتراند راسل-دن سوروشدولار نیه واختینی اتم ساواشینا قارشی اعتراض‌لاردا هدر ائدیب تظاهراتدا توتوقلانیر. نیه فلسفه و منطق قونولاریندا، یعنی اؤنملی عاغیل سورولاریندا ایشله‌دیکلرینه داوام ائتمه‌ییر؟ جوابی چوخ یاخشی‌ایدی. او دئدی: «باخین، اگر من و منیم کیمی اولانلارین هامیسی، یالنیزجا بو سورولار اوزه‌رینه ایشله‌سک، آرتیق اونلارین قدرینی بیلن، یا بو سورولارلا ماراقلانان کیمسه قالمایاجاق.» گاردین-ین نوام چامسکی ایله دانیشیغیندان سئچمه‌بؤلوملرینی اوخویورسونوز: 
بو گونکو ائشیدسیزلیک (نابرابری) او زاماندان باشلاندی کی، آمریکا دلار-ین قیزیلا ده‌ییشکن‌لیگینی فسخ ائله‌دی. بو ایش کوره‌سَل اقتصادین یؤنونو پولی موسسه‌لرین گئنیشلتمه‌سینه ساری ده‌ییشدی. بونون نتیجه‌سی اولاراق ایش و تجارت سرعت ایله گلیشدی. 
اروپادا، بیرلشمیش دؤلت‌لرده ، لاتین آمریکادا و باشقا یئرلرده باش وئرن اولایلارا بیر باخین. جماعت چوخونلوقدا، اولانلاردان دولایی غضبلی‌دیرلر. بو سببه گؤره‌ ده حاکم اولان سیاسی آخیم‌لارین سارسیلماسینا تانیق اولوروق. عوضینده، پوپولیست آدلاندیریلان گروپ‌لار، سیاسی اَییلیم‌لرین (گرایشات) هر ایکی طیفینده ظهور ائله‌ییب‌دیر. آوروپادا دموکراسی پوزولماقدادیر. قرارلارین چوخو، ملی مجلس‌لرده دئییل، اوروپا بیرلشمیش قوروملاری‌نین ماصلی مقرّی اولان بروکسل-ده توتولور، جماعت بونو بیلرلر.
من بئله دوشونورم کی، بریتانیانین آوروپا بیرلیگیندن چیخماسی بلکه پیس بیر سئچیم‌دیر. من بئله حیس ائدیرم بلکه بو ایش بریتانیانی، یا اسکاتلند کنارا چکیلیرسه، انگیلیسی، داها دا آرتیق بیرلشمیش دولتلره باغلاسین. آیریجا، ایکینجی دنیا ساواشیندان بو یانا، اوروپادا چوخ یاخجی اولایلار اولوب. اونلاری ساخلاماق و یئنیدن جانلاندیرماق گرک. سانیرام باشارابیله‌ریک.
منه گؤره، ده‌ییشیم توخوملاری اکیلیب‌دیر. بو توخوملار بؤیویوب قارشی- قارشییا دوردوغوموز بویوک سورونلارا چچاره قیلا بیلرلر. بلکه ده بئله اولماز. بیلمیریک. بو بیر نو سئچیم‌دیر. بیز لاپ چتین سورونلاریمیزا گوره هئچ صحبت بیله ائتمه‌میشیک. اقتصادی سورون‌لار چوخ پیس‌دیرلر، اجتماعی سورون‌لار دا؛ آما بونلاردان چوخ داها پیسی، اساس بویوک خطرلردیر کی، انسانین قالان نوعونو تهدید ائدیر؛ یعنی آتم ساواشی و یاشام چئوره‌سی فاجعه‌سی. ایندیسه، بیرلشمیش دولت‌لرین ان اؤنملی نیگرانچیلیق‌لارینا باخساز، بشرین محض منطق‌سیزلیگیندن ائتکیله‌نیب اوره‌یینیز بولانار. ایکی چوخ بؤیوک سورون وار، اونلارا همن دوشونمه‌لی‌ییک، نه یازیق کی، آنا قایغیلار (دغدغه‌های اصلی) آراسینا اونلارین یئری بوشدور دئمک اولار.
ترامپ سئچیلیرسه سونوجلار نه اولاجاق، سوروشورسوز. تخمین ائتمه‌سی چتین‌دیر؛ چونکو اونون دوشوندوکلرینی دقیق بیلمیریک. سانمیرام اؤزو ده اؤز فکرلرینی بیلسین. او عینی زاماندا بوسبوتون چئلیشکیلی (ضد و نقیض) سوزلر دئیه بیلیر. آنجاق اونون ایدئولوژی‌سینین مؤلفه‌لری دئمک اولار کی ثابت‌دیر؛ البته اونون حاقیندا بئله بیر شئی دئمک اولارسا. بو مولفه‌لرین بیری بودور: «اقلیم ده‌ییشیکلیگی (تغییرات آب و هوایی) اولماییر.» او دئییب: «اونودون اونو.» بو، بشر اوچون اؤلوم زنگی‌نین چالینماسی‌دیر. یارین اوچون دئییل، بو گون الدیغیمیز قرارلار، بیر نئچه اون‌اللیکدن سونرا ائتکیلرینی گوستریر. بئله بیر قرارلار نئچه قوشاقدان (نسل‌دن) سونرا فاجعه تؤره‌ده بیلر.
منه گؤره آنا سورون‌لار ایکی دسته‌دیرلر: بیرینجی دسته انسانی باخیمدان اؤنملی‌، آنجاق منطقا دایاز‌ دیر؛ ایکینجی دسته ایسه، منطق باخیمیندان درین و چتین‌لیکلی‌دیرلر، اما انسانی باخیمدان فوریتلی اهمیت داشیماییرلار. منلیک اولسا، ایکینجی دسته‌یه اوستونلوک وئررم؛ آما تاسفله دنیا بو سورونلارلا قاباغا گئتمیر. 
یادیمدادیر اینگیلیز فیلسوف، برتراند راسل-دن سوروشدولار نیه واختینی اتم ساواشینا قارشی اعتراض‌لاردا هدر ائدیب تظاهراتدا توتوقلانیر. نیه فلسفه و منطق قونولاریندا، یعنی اؤنملی عاغیل سورولاریندا ایشله‌دیکلرینه داوام ائتمه‌ییر؟ جوابی چوخ یاخشی‌ایدی. او دئدی: «باخین، اگر من و منیم کیمی اولانلارین هامیسی، یالنیزجا بو سورولار اوزه‌رینه ایشله‌سک، آرتیق اونلارین قدرینی بیلن، یا بو سورولارلا ماراقلانان کیمسه قالمایاجاق.»
منٰ فسیل یاناجاقلارین توکه‌تیمی‌نین دایاندیریلماسی اوچون جدی و اهمیتلی آدیملار آتیلماسینی، و داواملی انرژی سیستوم لری‌نین گلیشمه‌سینی ایسترم. بئله‌جه باشاردیغیمیز قدر دنیانی احتمالی یاشام چئوره‌سی فاجعه‌سیندن قورتارمیش اولاریق. من تئزلیکله سیلاحلی چاتیشمالارین آزالدیلماسینی مطرح ائده‌جه‌یم. بو چوخ جدی بیر بحث‌دیر. هابئله ) دنیانی آتمی سیلاحلاردان قورتارماق اوچون، بیزییم یاسال گؤره‌ولریمیزی (وظیفه‌ی‌ قانونی) آچیقلایاجاغام. من اؤلکه‌لرین پلوتوکراسی (زرسالار) ‌دا دئییل، دموکراسی (مردم‌سالار) ‌دا یاشامالارینی ایسته‌ییرم. چوخ دا چتین دئییل. کفایتدیر کی، بیرلشمیش دولت‌لرده حاکم اولان باخیش و اگیلیملره (گرایشات) باش ووراق. اؤرنه‌یین (مثلا) جان دیوئی، ایگیرمینجی یوزایلده بؤیوک بیر آمریکالی سوسیال فیلسوف دئییر، بوتون صنعتی، تجاری، مئدیا وس. کیمی قوروملار (نهادها) دموکراتیک- یا دا «سهامدار» آدلاندیریغیمیز شخص‌لرین نظارتی آلتیندا اولدوغو سوره‌جه، سیاست بؤیوک شرکت‌لر طرفینده توپلوما دوشن کؤلگه‌ کیمی اولاجاق. بئله بیر ایشین گرچکلشمه‌سی راحات و اولاسی‌دیر.





نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
          
چهارشنبه 30 تیر 1395

بیر اورک ایسترم داشا دؤنوشه
بیر اورک ایسترم سئومه‌سین آرتیق
بیر ده بیر تانری کی، انصافلی اولا
وئردیگی سؤزوندن دؤنمه‌سین آرتیق

بیر دنیا ایسترم ساواشسیز اولسون
نفرتی اولماسین، سئوگییله دولسون
نه قوشلار اینجیسین، نه چیچک سولسون
اوشاقلار آجیندان اؤلمه‌سین آرتیق

بیر دنیا ایسترم تاماح بیلمه‌سین
تاریخین پوزماسین، ایزین سیلمه‌سین
خریطه‌لرینه قییبب ده‌یمه‌سین
آزربایجانینی بؤلمه‌سین آرتیق

ایسترم اؤزگورلوک آچسین قانادین
یوخسونلارین آللاه دویسون فریادین 
خوشبختلیک بوروسون انسان اولادین
ظالیم‌لرین اوزو گولمه‌سین آرتیق

ایسترم آتالار غمله دولماسین
آنالار بیر داها قابیل دوغماسین
یاخشیلیقدان سووای هئچ نه قالماسین
درد نه‌دیر، انسانلار بیلمه‌سین آرتیق




نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
          
چهارشنبه 16 تیر 1395
تبریزین دوه‌چی بازاری، صاحب‌الامر میدانیندا، آرتیق مسجده هئچ اوخشامایان، ییخیق- تؤکوک بؤیوک بیر ساحه‌ده حسن پادشاه مسجدی، دئیه‌سن اسلامی اؤلکه‌میزده، حتی تبریزیمیزده غریب قالیب‌دیر. استاد سرابی اقدم دئییر: بورانین بیناسی ایلخانی‌ دؤرونه، اوزون حسن زمانینا یئتیشیر. بورا یئددی‌یوز ایل قاباغا عایددیر، اما بیزیم الیمیزده مفرغ اولوبدور. گؤرون بو ایشی آیری شهرده، آیری مملکتده گؤررلر؟ بورانین قاپی‌باشی کئچن هفته وارایدی، بو هفته گؤروروک ییخیلیب! بوردا اولان حووض او زمان بیر سال داش‌ایدی، ایچی اویولوب حووض شکیلینه دوشوب، ایندی اونون ایچینه سیمان تؤکوب، فواره قویوبلار؛ یعنی بو ایشی گؤرمک دیوانه‌لیک¬دیر.
دوه‌چی بازارچاسیندا یئرلشن حسن پادشاه مسجدی، تبریزین چوخ قدیم مسجدلریندن‌دیر. بعضی روایت‌لره گؤره، ایراندا ایلک شیعه اذانی بو مسجده وئریلیبدیر.
حاج خلیفه کاتب چلبی، جهان‌نما کتابی‌نین مولفی، بو مسجده گؤره یازیر: ... جامع‌السلطان حسن، آق‌قویونلو پادشاهی، اوزون حسن-ین تیکدیردیکلریندن‌‌دیر. سلطان‌لارا عاید اولان مسجد سایاغی، یونولموش داش و قورقوشوملا تیکیلن بو بینا، اولدوقجا مؤحتشم و محکم بیر تیکینتی‌دیر. محراب صفه‌سی‌نین کناریندا، بیر پارچا بؤیوک بلغمی مرمر، نئچه ذرع ائن-بویوندا، دووارا یاپیشدیریلیب، مسجده پارلاقلیق باغیشلاییب. بو بویوتلاردا مرمر داش، اندر بولونانلاردان ساییلیر. 1050-ه.ق. ایلینده حسن پادشاه مسجدیندن گؤروش ائدن اولیا چلبی، بو مسجدین وصفینده بئله یازیر: ... بو مسجدی آق قویونلو اوزون حسن تیکیبدیر... بو مسجدین تیکیمی معمارلیق صنعتی‌نین شاه‌اثرلریندن‌دیر. گونبزلری بوسبوتون کاشیکارلیق‌دیر، دؤرد یاندان ایسه مرمر داشلارلا سوسلنمیش و ایشیقلانمیش گؤزه‌نکلری واردیر. 
چلبی مسجدین سوسلمه‌لرینین تانیمیندا (شرحینده) آرتیریر: بو بؤیوک مسجدین هر دؤرد دیواری اسلیمی‌لر، ترنج‌لر، چئشیدلی گول بوتالار و یازیت‌لارلا (کتیبه‌لرله)، اویمالار و گچ‌برلوقلارلا سوسله‌نیبدیر. قاپیلار و پنجره‌لرین اوستونده ده ثلثی جلی خطی ایله داش‌یازیت‌لار واردیر، بونلارین یازیسی گؤزل مستعصمی یاقوت خطینه ده بنزرسیز دئییللر. بو مسجدین محرابی‌نین ایکی یانیندا ، گویا کی کهربادان اولان و ائشی بنزری دنیادا تاپیلمایان ایکی پارچا ساری رنگده داش ستون واردیر.
اصفهانین نخجوان میدانی (میدان نقش جهان) دا، دقیقا اونون اوزوندن کوپیالانمیش اولان تبریزین حسن پادشاه میدانی، ایلدن- ایله ویرانه‌لشیب یوخ اولماغا اوز قویوب. بو میدان 160مین متر مربع‌لیک آلان ایله، نقش جهان میدانیندان ایکی قات بؤیوک ایمیش. بو معظم میداندان ایندی اکبریه مدرسه‌سی، ایکی صاحب‌الامر مسجدی و حسن پادشاه مسجدی‌نین خرابه‌لیگینی ایچرن کیچیک بیر محوطه قالیبدیر ساده‌جه.
آق قویونلو اوزون حسن، بو میداندا 30 مین نفرلیک قوشوندان سان گؤررمیش. اوزون حسن-ین ده مزاری همین مجموعه‌ده یئرلشیر. اؤلکه‌نین و تبریزین کیملیکلریندن ساییلان بو تاریخی بینا، ایللردیر اؤز باشینا بوراخیلیب، ندنسه مسئوللارین کم لطف‌لوغونا اوغراییب، تیکینتی‌نین ائشی بنزه‌ری اولمایان معرق کاشیلاری تالانیبدیر، و تالانماقدادیر دا. 
بو میدان 4 یوز ایل بویونجا جهانشاه، اوزون حسن، شاه ختایی و شاه طهماسب-ین حکومت قرارگاهی اولموشدور. تبریزین اورتاسیندا یئرلشمیش اولان بو میدانین هم حکومتی- اداری ، هم ده مذهبی- اجتماعی و اقتصادی ایشله‌وی (کاربرد) واریمیش.
1082ه.ق. ایلینده، شاه سلیمان صفوی‌نین سلطنت ائتدیگی زامان، شاردن تبریزه گلیب بو میداندان گؤروش ائدیب بئله یازیر: «... تبریزین میدانی، دنیادا گؤردویوم ان بؤیوک میدان‌دیر. اصفهان میدانیندان دا بؤیوک‌دور. تورکلر بورادا دفعه‌لرجه 30‌مینلیک عسکری قوشونو ساواش اوچون حاضیرلاییبلار. هر آخشام جماعات بو میدانا گلیب گزیشیب، اَیله‌نیب تاماشالارا باخیرلار... بو میدان گوندوزون هئچ بیر ساعاتیندا دا بوش دئییلدیر، بورا اصلینده هر جور یئمک و اشیا آلوئری بازاری‌ ساییلیر.»
بو مجموعه‌نین ان اؤنملی تیکینتیسی «هشت بهشت سارایی»دیر کی، سلطان یعقوب اونو تماملاییبدیر. بو سارای اؤز چاغیندا ائله بیر شهرت قازانمیشدی کی، اسلام دنیاسینین دؤرد بیر یانیندان اونون زیارتی اوچون تبریزه گلرمیشلر، یا دا هئچ گؤرمه‌دن اونا شعرلر قوشوب توصیفلر ائدرمیشلر. عبدالرحمن جامی، سلطان یعقوبون مدحینده یازدیغی بیر قصیده‌ده بئله دئییر: 
این نه قصر است همانا که بهشتی دگر است،
که گشاده به رخ اهل صفا هشت در است.
جای آن دارد اگر هشت بهشتش خوانند،
چون ز هر نقش در آن حور وشی جلوه‌‌گر است.






نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
          
جمعه 11 تیر 1395
سانجاق هفته‌لیگی‌نین 10-نجو ساییندا یاییملانان باش سؤز: 

بیر جامعه‌ده، انسان‌لارین بللی اولای‌لار (پدیده‌لر) قارشی‌سیندا نئجه داورانمالارینی تعریف و تعیین ائدیب، ائله داورانماغا مجبور ائدن قورال‌لارا (قانون‌لارا) سوسیال نورم دئییلیر. انسان‌لارین داورانیش‌لارینی محدودلاشدیران بویوروق و یاساق‌لاردان اولوشان نورم‌لار، توپلومون ده‌یر اؤلچوسو ساییلاراق،  نظمینی، کنترولونو و داواملیلیغینی ساغلایار.

اجتماعی نورم‌لار ایکی قولا آیریلیر:

1- یازیلمیش یا رسمی نورم‌لار (قانون‌لار کیمی)

2- یازیلمامیش نورم‌لار؛ تؤره (عرف)، عادت، گؤره‌نک (رسوم)، دین قورال‌لاری، اخلاق قورال‌لاری، گؤرگو (آداب) قورال‌لاری

بوتون ده‌یرلر نسبی‌دیرلر. بیر جامعه‌ده ده‌یر و نورم ساییلان‌لار، باشقا توپلومدا ده‌یر‌سیزلیک یا دا آنورمال‌لیک ساییلا بیلر.  هر بیریمیز، آیری بیر یئرده، آیری بیرمدنیت وکولتورله دنیایا گلسه‌یدیک، ایندی باشقا شئی‌لر بیزیم اوچون ده‌یر ساییلاردی.
بئله ایسه، گرچک ده‌یرلری، گرچک اولمایانلاردان نئجه سئچیب، یاشامیمیزی اونون اساسیندا دوزه‌نلمه‌لی‌ییک؟! گؤرونور اؤنوموزده بیر یولدان آرتیق قالمیر، او دا ذهنیمیزی انسان و انسانلیق یؤرونگه‌سینه (مدارینا) عیارلاماق‌دیر. یعنی انسانین جسمی‌نین ده روحونون دا سایقین‌ (محترم) اولماسینی قاوراییب، اونا اینانمالی‌ییق. هئچ بیر انسان جسمی و روحی درد چکیب، اینجیمه‌یی سئومز. بونا اساسا، انسان‌لاری اینجیدن هر بیر داورانیش یا دانیشیق، هر سببه، هر زامان و هر قوشول آلتیندا یانلیش‌دیر و قینانیر. کیمسه‌یه اولومسوز داورانمامالی،  بیزه ده اولومسوز داورانیلماسینا اذن وئرمه‌مه‌لی‌ییک.

هر بیر قازانجی اؤزونه ایسته‌ین، هر ایشده یالنیز اؤز منفعتینی گودن، اؤزوندن گوجسوزلری یا پولسوزلاری تحقیر ائله‌ییب، اونلارا خور باخان، هر علته گؤره بیر انسانین روحی یا دا جسمی اذیتینه سبب اولان، جمعی گلیشمه‌یه، جمعی گله‌جه‌یه، جمعی منفعت‌لره اؤنم وئرمه‌ین بیریسی، دئمک انسان‌لیق مقامیندان اوزاقدا گزیر هله. ده‌یرلری مطلق و ده‌ییشیلمز بیلن‌لر  بیزیم ده جامعه‌میزده آز دئییل. بئله جامعه‌لرده انسانلیغین سؤنوکلنمه‌سینه یاس توتمالی.

انسان و انسالیق ده‌یرلرینه اینانمالی، داورانیش، دانیشیق و یؤنتم‌لری انسانیت یؤرونگه‌سینه عیارلاماق گرک.

 






نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
          
یکشنبه 6 تیر 1395





صفحات جانبی
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی